طرز رفتار با فقیر و نیازمند /ثواب کمک به فقرا

فهرست این نوشتار:

حقیقت فقر

از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «فقر وندارى امانتى است از سوى خدا، هر کس آن را پنهان کند خداوند متعال به او ثواب کسى را مى‌دهد که روزها روزه باشد وشب‌ها به نماز ایستد و هر کس آن را نزد کسى که قادر بر برآوردن حاجت ونیازش باشد اظهار کند وشخص توانگر حاجتش را برآورده نکند، در حقیقت آن فقیر را به قتل رسانده است؛ البتّه نه با شمشیر و نیزه، بلکه بر اثر جراحتى که بر قلب او وارد کرده است».[۱] 

 

طرز رفتار با نیازمندان

شخص ثروتمندى که لباس‌هاى پاکیزه (وگران‌قیمتى) پوشیده بود نزد حضرت رسول صلى الله علیه و آله آمد ونشست. سپس مرد نیازمندى که لباس‌هایى مندرس وکهنه بر تن داشت خدمت آن حضرت رسید وکنار مرد ثروتمند نشست. آن شخص لباس خود را از زیر پاى فقیر بیرون کشید. حضرت رسول صلى الله علیه و آله (که متوجّه رفتار زشت مرد ثروتمند شد) فرمود: «ترسیدى چیزى از فقر او دامنگیر تو شود؟» عرض کرد: نه. فرمود: «ترسیدى از ثروت تو چیزى به او برسد؟» عرض کرد: نه. فرمود: «ترسیدى لباس‌هایت چرکین شود؟» عرض کرد: نه. فرمود: «چرا چنین کردى؟» عرض کرد: اى رسول خدا، همنشین بدى از نفس و شیطان دارم که کارهاى بد را نزد من تزیین کرده وکارهاى نیک را بد جلوه مى‌دهد. اکنون براى جبران این خطا نصف اموالم را به این مرد مى‌بخشم. حضرت خطاب به فقیر فرمود: «قبول مى‌کنى؟» عرض کرد: نه. مرد ثروتمند گفت: چرا؟ فقیر گفت: مى‌ترسم مثل تو شوم.[۲] 

 

وضعیّت فقرا در جهان آخرت

۱٫ در روایتى معتبر مى‌خوانیم که امام صادق علیه السلام فرمود: «مؤمنان فقیر[۳] چهل سال زودتر از ثروتمندان مؤمن از نعمت‌هاى بهشتى استفاده مى‌کنند» سپس فرمود: «مثَل فقیر وغنى مثَل دو کشتى است که به عشارى (مأمور أخذ عوارض) بگذرند. کشتى خالى را زود روانه مى‌کنند وکشتى پربار را براى حسابرسىنگاه مى‌دارند».[۴] 
۲٫ از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «خداوند در روز قیامت همانند کسى که پوزش مى‌طلبد، به فقیران مى‌فرماید: به عزّت وجلالم سوگند که شما را در دنیا براى خوارى وذلّت فقیر نکردم وامروز خواهید دید که با شما چه خواهم کرد. هر کس در دنیا به شما نیکى کرده، دستش را بگیرید و وارد بهشت کنید. فقیرى گوید: خدایا، اهل دنیا در دنیا زنان خوشرو وزیبا داشتند ولباس‌هاى نرم وفاخر مى‌پوشیدند وغذاهاى لذیذ مى‌خوردند ودر خانه‌هاى خوب ساکن مى‌شدند وبر مرکب‌هاى نفیس وراهوار سوار مى‌شدند، پس امروز به ما نیز مانند آنان عطا فرما. خداوند مى‌فرماید: به هر یک از شما همانند هفتاد برابر آنچه به جمیع اهل دنیا از اوّل دنیا تا آخر دنیا داده‌ام، مى‌دهم».[۵] 
۳٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «روز قیامت گروهى از مردم به سوى بهشت حرکت مى‌کنند. ملائکه به آنها مى‌گویند: کیستید؟ گویند : فقرا هستیم. گویند: دوست دارید پیش از حساب وکتاب به بهشت بروید؟ جواب مى‌دهند: چیزى به ما نداده‌اید که ما را بر آن حساب کنید. خداوند متعال فرماید: راست مى‌گویید به بهشت بروید».[۶] 
۴٫ از امام کاظم علیه السلام روایت شده است که فرمود: «اغنیا را به سبب گرامى بودنشان نزد من، توانگر نگردانیدم وفقیران را به سبب خواریشان نزد من، بى‌چیز نکردم بلکه توانگران را با فقیران امتحان کرده‌ام واگر فقیران نبودند توانگران هرگز مستوجب بهشت نمى‌شدند».[۷] 

 

پاداش صبر بر فقر ومجازات بى‌حرمتى به نیازمندان

۱٫ در حدیث است که حضرت رسول صلى الله علیه و آله به مردى فقیر فرمود: «آیا اتّفاق مى‌افتد که به بازار بروى ومیوه وچیزهاى ارزشمند ببینى وقادر بر خریدن آن نباشى؟» عرض کرد: آرى. حضرت فرمود: «هر چیزى که ببینى وقدرت بر خرید آن نداشته باشى حسنه‌اى براى تو نوشته مى‌شود».[۸] 
۲٫ از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هر کس مؤمنى را به سبب فقر ونیازش حقیر وذلیل بشمرد، خداوند او را در حضور همه مخلوقات در روز قیامت رسوا مى‌کند».[۹] 

 

بنده مؤمن
مقام مؤمن

۱٫ در روایتى صحیح ومعتبر مى‌خوانیم که امام صادق علیه السلام فرمود: «خداوند مى‌فرماید: هر که بنده مؤمن مرا آزار دهد، با من اعلان جنگ کرده است. وهر که بنده مؤمن مرا گرامى بدارد، از خشم من در امان است. واگر در میان شرق وغرب عالم جز یک مؤمن همراه با امام عادلى نباشد، عبادتشان براى (هدف من از آفرینش) کافى است. وبى‌شک هفت آسمان وزمین به خاطر آنها برپاست وبه سبب ایمانشان اُنسى براى آنها قرار دهم که محتاج به مونس دیگر نباشند».[۱۰] 
۲٫ در احادیث معتبر آمده است که: «خداوند متعال فرمود: هر کس دوستى از دوستان مرا خوار گرداند، گویى در برابر من به جنگ ایستاده است. ومن دوستان خود را بسیار زود یارى مى‌کنم».[۱۱] 
۳٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هر کس مؤمنى را ذلیل کند، خداوند او را خوار کند».[۱۲] 
۴٫ در حدیثى دیگر فرمود: «ذلیل‌ترین مردم کسى است که مردم را خوار کند».[۱۳] 
۵٫ در روایتى دیگر فرمود: «خداوند متعال مؤمن را از عظمت وجلال وقدرت خود آفریده، پس هر کس بر او طعنه زند، یا سخنش را رد کند، گویى سخن خدا را رد کرده است». [۱۴] 
۶٫ نیز در حدیثى فرمود: «چه بسا ژولیده موى غبارآلوده‌اى که دو لباس کهنه پوشیده، اگر بر خدا قسم دهد قسمش را رد نکند».[۱۵] 

 

چرا مؤمن را مؤمن گویند

از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «مؤمن را ازآن‌رو مؤمن گویند که مردم از نظر جان ومال خود از او درامانند. ومسلمان کسى است که مردم از دست وزبانش در امان باشند. ومهاجر کسى است که از گناهان، هجرت ودورى کند».[۱۶] 

 

ترسانیدن مسلمان ودشنام دادن مؤمن

۱٫ از حضرت على علیه السلام روایت شده است که فرمود: «جایز نیست مسلمانى مسلمان دیگرى را بترساند».[۱۷] 
۲٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «دشنام دادن مؤمن، گناهى بزرگ و جنگ با او کفر وغیبت کردن او، نافرمانى خداست».[۱۸] 

 

مجازات تحقیر کردن مؤمن

۱٫ از حضرت على علیه السلام روایت شده است که فرمود: «ضعیفان را برادران مؤمن خود بدانید وآنها را حقیر نشمارید که هر کس مؤمنى را حقیر بشمرد، خداوند او را با آن مؤمن در بهشت جمع نکند، مگر آنکه توبه کند».[۱۹] 
۲٫ از حضرت صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «کسى که مردم را مسخره کند، امیدى به محبّت آنها نداشته باشد».[۲۰] 
۳٫ نیز در حدیثى فرمود: «مؤمن فقیر را حقیر نشمارید، چرا که هر کس مؤمن فقیرى را حقیر بشمرد یا او را استخفاف کند، خداوند وى را حقیر مى‌شمارد وپیوسته با او در غضب باشد تا توبه کند».[۲۱] 

 

مجازات آزار دادن مؤمن

۱٫ از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هر کس به آزار مؤمنى کمک کند، در روز قیامت جمله «ناامید از رحمت الهى» بر پیشانى‌اش نوشته شود».[۲۲] 
۲٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هر کس به مؤمنى دست بزند که او را به سبب آن ذلیل کند، یا سیلى بر صورت او بزند، یا چیزى که ناپسند است نسبت به او انجام دهد، ملائکه پیوسته او را نفرین کنند، تا او را راضى واز کارش توبه کند؛ بنابراین، در آزار وایذاءِ مردم عجله نکنید که شاید او مؤمن باشد وشما ندانسته مؤمنى را آزار کرده باشید. وصبر ومدارا را پیشه خود کنید که هیچ چیز نزد خدا بهتر از نرمى ومدارا نیست».[۲۳] 
۳٫ در حدیثى دیگر فرمود: «هر کس سیلى بر صورت مسلمانى بزند، خداوند در روز قیامت استخوان‌هایش را از هم بپاشد ودست بر گردن در حالى که در زنجیر باشد محشور شود تا وارد جهنّم شود، مگر آنکه توبه کند».[۲۴] 
۴٫ در حدیثى معتبر مى‌خوانیم که امام صادق علیه السلام فرمود: «هر کس مؤمنى را از مردى که صاحب نفوذ است بترساند که وى به او آزار مى‌رساند ولى آن مرد آزارى نرساند، در آتش است واگر او را بترساند وآزارى به او برساند، با فرعون وخاندان فرعون در آتش دوزخ باشد».[۲۵] 
۵٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «به حقّ خداوندى که جانم در قبضه قدرت اوست، اگر اهل آسمان‌ها وزمین همگى بر قتل مؤمنى عزم خود را جزم کنند، یا راضى به کشته شدن او شوند، خداوند همه آنان را وارد جهنّم مى‌کند. وبه حقّ خداوندى که جانم به دست اوست، هیچ‌کس دیگرى را به ناحق تازیانه نمى‌زند مگر آنکه در جهنّم مثل آن تازیانه را مى‌خورد.[۲۶] وهر کس نگاه کند به مؤمنى وبا آن نگاه او را بترساند، خداوند در روزى که به جز او پناهى نباشد، او را به صورت مورچه‌اى محشور گرداند».[۲۷] 
۶٫ از امام باقر علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هر کس به هنگام نگاه کردن به مؤمن به او طعنه زند، سزاوار بدترین مردن‌هاست وعاقبتش به خیر نباشد».[۲۸] 
۷٫ در حدیثى دیگر فرمود: «لعنتى که از دهان شخصى خارج مى‌شود معلّق وسرگردان است. اگر مستحقّش را پیدا کند آنجا قرار مى‌گیرد، وگرنه به گوینده‌اش بازمى‌گردد». [۲۹] 

 

مجازات ترک کردن یارى مؤمن

۱٫ از امام باقر علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هرگاه ظالمى کسى را بزند، یا بکشد، یا بر او ستم کند، اگر نمى‌توانید به او کمک کنید، کسى از شما در آن مکان حاضر نشود زیرا یارى مؤمن بر مؤمنى که حضور دارد واجب است».[۳۰] 
۲٫ در حدیثى معتبر مى‌خوانیم که امام صادق علیه السلام فرمود: «هر مؤمنى که برادر مؤمن خود را یارى نکند، در حالى که بر یارى وى توانایى دارد، خداوند در دنیا وآخرت او را یارى نکند».[۳۱] 
۳٫ در حدیثى دیگر فرمود: «شخصى از نیکان وخوبان را در قبرش نشاندند وبه او گفتند: صد تازیانه از عذاب بر تو مى‌زنیم. گفت: طاقت ندارم. پس یکى کم کردند. گفت طاقت ندارم. یکى یکى کم کردند تا به یک تازیانه رسید. گفت طاقت ندارم. گفتند: چاره‌اى نیست. پرسید به چه علّت این تازیانه را بر من مى‌زنید؟ گفتند: به این سبب که روزى بى‌وضو نماز خواندى وبر ضعیفى که بر او ظلم مى‌شد گذشتى ویاریش نکردى. سپس تازیانه‌اى از عذاب خدا بر او نواختند که قبرش پر از آتش شد».[۳۲] 

 

پاداش گرامى داشتن مؤمن

۱٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هر کس برادر مؤمن خود را از روى لطف به یک کلمه گرامى بدارد، یا حاجت او را برآورَد، یا غمى از غم‌هاى او را برطرف کند، تا زمانى که در حال کمک ومهربانى به برادر مؤمن خود باشد رحمت الهى بر سر او سایه اندازد».[۳۳] 
۲٫ از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «خداوند متعال در روز قیامت به چهار گروه نظر رحمت مى‌افکند: فروشنده‌اى که به هنگام پشیمانى مشترى حاضر به فسخ معامله ودریافت جنس وبازگرداندن پول او شود. کسى که به فریاد مضطرّى برسد. کسى که برده‌اى را آزاد کند. کسى که شخص مجرّدى را روانه خانه بخت سازد». [۳۴] 
۳٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «خداوند متعال براى کسى که به فریاد برادر مؤمن خود برسد واو را از ورطه غم یا اندوهى بیرون آورَد، ده حسنه مى‌نویسد وده درجه بر درجاتش مى‌افزاید وثواب آزادى ده برده را به وى کرامت مى‌فرماید وده عذاب را از او برمى‌دارد وشفاعت ده تن را براى او در قیامت آماده مى‌سازد».[۳۵] 
۴٫ از امام حسن عسکرى علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هر کس بیچاره‌اى را در راهى ببیند که بارش افتاده وکسى به او کمک نمى‌کند، به فریاد او برسد واو را بر مرکب خود سوار کند وبارش را از زمین بردارد، خداوند متعال خطاب به وى فرماید: خود را به مشقّت انداختى ونهایت کوشش را در فریادرسى برادر مؤمن خود به کار بستى، پس عدّه‌اى از فرشتگان را که عددشان بیش از تمام انسان‌ها از اوّل دنیا تا آخر دنیا باشد وهر کدام از آنها چندان قوى است که برداشتن آسمان‌ها وزمین‌ها برایش آسان باشد، مأمور مى‌کنم که در بهشت براى تو قصرها وخانه‌هایى بسازند ودرجاتى بر درجاتت بیفزایند وهنگامى که وارد بهشت شوى از پادشاهان بهشت باشى. وهر که ضرر ظالمى را از مظلومى برطرف کند که مى‌خواست به بدن یا مال او ضرر برساند، خداوند متعال به تعداد هر سخنى از گفته‌هاى او وبه عدد هر حرکتى از حرکات او وبه شمار هر درنگى از درنگ‌هاى وى، صد هزار فرشته خلق کند، تا شیطنت شیاطینى که قصد گمراهى او را داشته‌اند دور کنند…».[۳۶] 

 

مجازات نپذیرفتن دیدارکننده

۱٫ در حدیث است که شخصى به امام باقر علیه السلام عرض کرد: چه مى‌فرمایید در مورد مسلمانى که مسلمان دیگر به دیدن او مى‌آید واو در خانه است واجازه نمى‌دهد که وارد شود؟ حضرت فرمود: «هر مسلمانى که به دیدن مسلمانى رود، یا در پى کارى به سراغ او رود واو در خانه باشد و(بدون عذر) رخصت ندهد واز خانه بیرون نیاید، پیوسته در لعنت خدا باشد تا یکدیگر را ملاقات کنند».[۳۷] 
۲٫ از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هر مؤمنى که میان او ومؤمن دیگر مانعى باشد که نتواند به او برسد، خداوند متعال در قیامت میان او وبهشت هفتاد هزار حصار قرار دهد که ضخامت هر دیوارى هزار سال راه باشد».[۳۸] 
۳٫ از امام رضا علیه السلام روایت شده است که فرمود: «چهار مؤمن در زمان بنى‌اسرائیل زندگى مى‌کردند. سه تن از آنان براى گفت‌وگو در مورد موضوعى در خانه‌اى جمع شده بودند. نفر چهارم به در آن خانه آمد ودر زد. غلام صاحب‌خانه بیرون آمد. پرسید: مولایت کجاست؟ گفت: در خانه نیست. آن شخص برگشت. وغلام جریان را به مولاى خود گفت: مولایش اعتراض نکرد وغلام را در برابر این کار خلاف، سرزنش نکرد وهیچ‌یک از آن سه تن از بازگشت آن مؤمن آزرده خاطر نشدند. صبح روز بعد آن شخص نزد آنها آمد ودید آن سه تن از خانه بیرون آمده، به سمت مزرعه خود مى‌روند. به آنها سلام کرد وگفت: با شما بیایم؟ گفتند: آرى. امّا نسبت به روز گذشته عذرخواهى نکردند چرا که آن مرد نیازمند بود. در اثناى راه ناگاه ابرى در آسمان ظاهر شد، گمان کردند که باران خواهد آمد. حرکت خود را تند کردند. هنگامى که ابر به محاذى سر آنها رسید، منادى از میان ابر ندا کرد که اى آتش، آنها را بگیر! منجبرئیل هستم واز جانب خدا آمده‌ام. ناگهان آتشى آمد وآن سه تن را ربود ونفر چهارم ترسان وحیران ومتعجّب ماند. پس به شهر بازگشت وبه خدمت حضرت یوشع علیه السلام رسید وداستان را براى آن حضرت بیان کرد. حضرت یوشع علیه السلام فرمود : خداوند متعال به سبب کارى که با تو کردند بر آنها خشم گرفت پس از آنکه از آنها راضى بود. سپس قصّه را براى آن مرد شرح داد. آن مرد پس از شنیدن داستان گفت: من آنها را حلال کردم واز خطاى آنها درگذشتم. یوشع علیه السلام گفت : اگر پیش از آمدن عذاب گذشت مى‌کردى به حال آنها سودى داشت، ولى اکنون که عذاب نازل شده سودى ندارد؛ شاید در قیامت براى آنها نفعى داشته باشد».[۳۹] 

 

احترام به بزرگسالان

۱٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هر کس حرمت پیرمردى را بشناسد واو را به خاطر سنّش تعظیم کند، خداوند او را از ترس روز قیامت ایمن گرداند».[۴۰] 
۲٫ در حدیثى دیگر فرمود: «تعظیم وتکریم مؤمن ریش سفید، تعظیم خداست».[۴۱] 
۳٫ در روایتى دیگر فرمود: «کسى که به پیران ما تعظیم وبه کودکان ما رحم نکند، از ما نیست».[۴۲] 

 

کمک به نابینایان وناشنوایان

۱٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هر کس براى برآوردن حاجتى از حاجات شخص نابینا قدم بردارد وتلاش کند که خداوند آن مشکل را حل کند، خداوند متعال او را از نفاق وآتش جهنّم دور کرده وهفتاد حاجت از حاجت‌هاى دنیوى او را برآورده کند وپیوسته در رحمت الهى باشد تا بازگردد».[۴۳] 
۲٫ در حدیثى از امام حسن عسکرى علیه السلام مى‌خوانیم که: «حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام روایت کرد که رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر کس به مقدار مسافت چهل گام بر روى زمین هموار، راهنماى نابینایى شود خداوند در مقابل هر قدم، قصرى در بهشت به او مى‌دهد که بسیار وسیع است. واگر بر سر راهش خطرى باشد واو را از آن نجات دهد آن را در ترازوى حسناتش بگذارند وآن را صد هزار بار وسیع‌تر از دنیا بیابد وهمه گناهانش را محو کند واو را به اعلا غرفه‌هاى بهشت برساند».[۴۴] 
۳٫ از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هر کس به ناشنوایى کمک کند تا چیزى را به او بفهماند واز این کار خسته ودلتنگ نگردد، این کار صدقه‌اى آسان براى وى محسوب مى‌شود».[۴۵] 

 

مبتلایان به بیمارى‌هاى سخت

به اهل بلا زیاد نگاه نکنید

۱٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «به اصحاب بلا ومبتلایان به بیمارى خوره زیاد نگاه نکنید که اندوهناک مى‌شوند».[۴۶] 
۲٫ در حدیثى دیگر فرمود: «به اهل بلا کم نگاه کنید وبه نزد آنان نروید وهنگامى که از کنارشان عبور مى‌کنید با سرعت حرکت کنید، تا آنچه به آنها رسیده به شما نرسد».   [۴۷] 

 

اذکار مخصوص در برخورد با بلادیدگان

۱٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هرگاه کسى از مبتلایان به بلا را دیدى سه مرتبه آهسته، به گونه‌اى که او نشنود، بگو: اَلْحَمْدُ للهِِ الَّذی عافانی مِمَّا ابْتَلاکَ بِهِ وَلَوْ شاءَ فَعَلَ[۴۸] وهر کس به این دستور عمل کند هرگز بلایى 
به او نرسد».[۴۹] 
۲٫ در روایتى دیگر، خواندن این دعا سفارش شده است: «اَللّهُمَّ اِنِّى لا اَسْخَرُ وَلا اَفْخَرُ وَلـکِنْ اَحْمَدُکَ عَلى اَعْظَمِ نَعْمائِکَ عَلَىَّ».[۵۰] 
۳٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «هنگامى که اصحاب بلا را مى‌بینید، خدا را حمد وسپاس گویید امّا به گونه‌اى که آنها نشنوند، تا باعث اندوهشان نشود».[۵۱] 

 

آداب رفتار با مبتلایان به خوره

۱٫ از حضرت رسول صلى الله علیه و آله روایت شده است که فرمود: «از مبتلایان به بیمارى خوره دورى کنید، همان‌گونه که از شیر درنده مى‌گریزید. وبا آنها سخن نگویید، مگر اینکه بین شما وآنها (لااقل) یک ذراع (نیم‌متر) فاصله باشد».[۵۲] 
۲٫ در روایتى دیگر فرمود: «پنج گروهند که در همه حال باید از آنها دورى کرد: مبتلایان به خوره، مبتلایان به پیسى، دیوانگان، اولاد زنا، اعراب بادیه‌نشین (ودور از شرع وآداب)».[۵۳] 
۳٫ از حضرت صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «هنگامى که مبتلایان به خوره را ببینید از خداوند عافیت بطلبید واز بیمارى آنها غافل نشوید که مبادا به شما سرایت کند».[۵۴]

 

[۱] . کافى، ج ۲، ص ۲۶۰، ح ۳٫
[۲] . کافى، ج ۲، ص ۲۶۲، ح ۱۱٫
[۳] . منظور از فقیر در این روایات کسى است که زندگى ساده ودور از زرق وبرق دارد.
[۴] . کافى، ج ۲، ص ۲۶۰، ح ۱٫
[۵] . همان، ص ۲۶۱، ح ۹٫
[۶] . کافى، ج ۲، ص ۲۶۴، ح ۱۹٫
[۷] . همان، ح ۲۰٫
[۸] . همان، ح ۱۷٫
[۹] . همان، ص ۳۵۳، ح ۹٫
[۱۰] . کافى، ج ۲، ص ۳۵۰، ح ۱٫
[۱۱] . همان، ص ۳۵۱، ح ۵٫
[۱۲] . امالى طوسى، ج ۱، ص ۱۸۵٫
[۱۳] . معانى الأخبار، ص ۱۹۵؛ امالى صدوق، ص ۲۱٫
[۱۴] . امالى طوسى، ج ۱، ص ۳۱۲٫
[۱۵] . امالى طوسى، ج ۲، ص ۴۴٫
[۱۶] . بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۱۴۸، ح ۲٫
[۱۷] . عیون اخبار الرّضا ۷، ج ۲، ص ۷۰، ح ۳۲۷٫
[۱۸] . کافى، ج ۲، ص ۳۵۹، ح ۲٫
[۱۹] . خصال، ج ۲، ص ۴۰۵؛ بحارالأنوار، ج ۱۰، ص ۹۳٫
[۲۰] . خصال، ج ۲، ص ۲۰۱، ح ۱۴؛ بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۶۷، ح ۴٫
[۲۱] . ثواب الأعمال، ص ۲۹۹٫
[۲۲] . محاسن، ص ۱۰۳، ح ۸۰؛ کافى، ج ۲، ص ۳۶۸، ح ۳٫
[۲۳] . علل الشرایع، ج ۲، ص ۵۲۳، باب ۳۰۰، ح ۲٫
[۲۴] . امالى صدوق، ص ۴۳۰٫
[۲۵] . کافى، ج ۲، ص ۳۶۸، ح ۲٫
[۲۶] . امالى مفید، ص ۲۱۶، ح ۳٫
[۲۷] . جامع الأخبار، ص ۱۴۷٫
[۲۸] . کافى، ج ۲، ص ۳۶۱، ح ۹٫
[۲۹] . همان، ص ۳۶۰، ح ۷٫
[۳۰] . قرب الإسناد، ص ۶۱، ح ۱۷۱٫
[۳۱] . محاسن، ص ۹۹، ح ۶۶؛ امالى صدوق، ص ۴۸۵، ح ۱۶٫
[۳۲] . ثواب الأعمال، ص ۲۶۷٫
[۳۳] . بحارالأنوار، ج ۷۴، ص ۲۹۹، ح ۳۴٫
[۳۴] . خصال، ج ۱، ص ۲۱۱، ح ۴۸؛ بحارالأنوار، ج ۱۰۳، ص ۹۶، ح ۲۴٫
[۳۵] . ثواب الأعمال، ص ۱۷۸٫
[۳۶] . تفسیر امام حسن عسکرى ۷، ص ۸۱، ح ۴۳٫
[۳۷] . کافى، ج ۲، ص ۳۶۵، ح ۴٫
[۳۸] . محاسن، ص ۱۰۱، ح ۷۴٫
[۳۹] . کافى، ج ۲، ص ۳۶۴، ح ۲٫
[۴۰] . نوادر راوندى، ص ۱۴۱، ح ۱٫
[۴۱] . ثواب الأعمال، ص ۲۲۵٫
[۴۲] . جامع الأخبار، ص ۹۲٫
[۴۳] . کتاب من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۹؛ مکارم الأخلاق، ص ۴۳۱٫
[۴۴] . تفسیر امام حسن عسکرى ۷، ص ۸۱، ح ۴۳٫
[۴۵] . ثواب الأعمال، ص ۱۶۸، ح ۵٫
[۴۶] . طبّ الأئمّه، ص ۱۰۶٫
[۴۷] . طبّ الأئمّه، ص ۱۰۶٫
[۴۸] . ترجمه: «حمد وسپاس مخصوص خداوندى است که مرا عافیت بخشید از آنچه که تو را به آن مبتلا ساختواگر مى‌خواست مرا نیز مبتلا مى‌کرد».
[۴۹] . امالى صدوق، ص ۲۶۷، ح ۱۲؛ مکارم الأخلاق، ص ۳۵۱٫
[۵۰] . ترجمه: «بار خدایا، کسى را استهزاء نمى‌کنم وبر کسى فخر نمى‌فروشم، ولى تو را به بزرگ‌ترین نعمت‌هایىکه بر من ارزانى داشته‌اى حمد وستایش مى‌کنم». کافى، ج ۲، ص ۹۸، ح ۲۲٫
[۵۱] . مکارم الأخلاق، ص ۳۵۱٫
[۵۲] . کتاب من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۶۳، ح ۱۷۲۷٫
[۵۳] . خصال، ج ۱، ص ۲۶۰، ح ۳۷؛ بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۱۵، ح ۴٫
[۵۴] . بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۱۵، ح ۵٫

منبع: کتاب حلیه المتقین علامه مجلسی با بازنگری تحت نظر حضرت آیت الله مکارم شیرازی

 

ادامه مطلب + منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *