همسران امامان اهل‌بیت(ع) چه نام‌هایی داشتند؟

در منابع حدیثی و تاریخی، گزارش‌هایی در مورد نام همسران ائمه اطهار(ع) وجود دارد که البته این گزارش‌ها از لحاظ درجه اعتبار و نیز تواتر به یک اندازه نیست. بعد از این مقدمه و با توجه به منابع قابل استناد، به ذکر نام برخی از این بانوان خواهیم پرداخت:
۱٫ امام علی(ع)
حضرت فاطمه زهرا(س)،[۱] اسماء دختر عُمیس،[۲] امامه دختر ابوالعاص بن ربیع، ام‌ّ البنین، أمّ سعید دختر عروه بن مسعود ثقفی، خوله حنفی، لیلى دختر مسعود بن خالد نهشلیه تیمی، صهباء (ام حبیب دختر حبیب بن بجیر تّغلبی)،[۳] محیّاه دختر امرئ القیس.[۴]
۲٫ امام حسن مجتبی(ع)
ام اسحاق دختر طلحه بن عبیدالله تیمی، ام بشیر دختر ابی مسعود عقبه بن عمرو، خوله دختر منظور،[۵] جعده دختر اشعث، ام کلثوم دختر فضل بن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم، حفصه دختر عبدالرحمن بن أبی‌بکر، زینب دختر سبیع بن عبدالله‏، عائشه خثعمیه، هند دختر سهیل بن عمرو.[۶]
۳٫ امام حسین(ع)
ام اسحاق دختر طلحه بن عبیدالله تیمی.[۷]‏ امام حسن(ع) هنگام رحلتش از او اظهار رضایت کرد و به برادرش حسین(ع) توصیه کرد با او ازدواج کند. او براى امام حسین(ع) دخترى به نام فاطمه آورد.[۸]
رباب دختر امرؤ القیس، شهربانو  یا «شاه زنان»، لیلی دختر ابی مره بن عروه، سلافه قُضاعی.[۹]
۴٫ امام سجاد(ع)
أمّ محمد دختر امام حسن(ع)،[۱۰] أمّ عبدالله‏ (صدّیقه) دختر امام حسن (ع) (مادر امام باقر).[۱۱]
۵٫ امام باقر(ع)
امّ فَروه دختر قاسم بن محمد بن ابی‌بکر (مادر امام صادق)، ام حکیم دختر أسید بن مُغیره ثقفی.[۱۲]
۶٫ امام صادق(ع)
حمیده (مادر امام کاظم).[۱۳]
۷٫ امام کاظم(ع)
نجمه (مادر امام رضا)،[۱۴] حبیبه.[۱۵]
۸٫ امام رضا(ع)
امّ حبیب دختر مأمون،[۱۶] و سَبیکه (مادر امام جواد).[۱۷]
۹٫ امام جواد(ع)
ام فضل دختر مأمون،[۱۸] سمانه مغربی (مادر امام هادی).[۱۹]
۱۰٫ امام هادی(ع)
با نام‌های: حُدَیث، سلیل، سوسن،[۲۰] و حریبه.[۲۱]
۱۱٫ امام حسن عسکری(ع)
نرگس (مادر امام زمان).[۲۲]

 


[۱]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله‏، الاستیعاب فی معرفه الأصحاب، ج ۴، ص ۱۸۹۳، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ق؛ ابوالفرج اصفهانى، على بن حسین‏، مقاتل الطالبیین،‏ ص ۵۹، بیروت‏، دار المعرفه، بی‌تا؛ ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبری‏، ج ۸، ص ۱۸، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.
[۲]. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج ‏۸، ص ۱۵، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
[۳]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ‏۱، ص ۲۷۵، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج ‏۲، ص ۱۹۲ – ۱۹۳، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ سبط بن جوزى‏، ابوالمظفر یوسف بن قز اوغلى‏، تذکره الخواص،  ص ۱۶۸، قم، منشورات الشریف الرضى‏، چاپ اوّل‏، ۱۴۱۸ق؛ الطبقات الکبرى، ج ‏۳، ص ۱۴؛ شامی، یوسف بن حاتم‏، الدر النظیم فی مناقب الأئمه‏، ص ۴۱۱، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اوّل‏، ۱۴۲۰ق.
[۴]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب(ع)، ج ‏۳، ص ۳۰۵، قم، علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق؛ الطبقات الکبرى، ج ‏۳، ص ۱۴٫
[۵]. شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ‏۲، ص ۲۰،  قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق؛ الطبقات الکبرى، ج ‏۱۰، ص ۲۲۶؛ أنساب الأشراف، ج ‏۳، ص ۲۴؛ الاصابه فی تمییز الصحابه، ج ‏۶، ص ۱۷۶٫
[۶]. أنساب الأشراف، ج ‏۳، ص ۱۴، ۲۰ و ۲۲؛ شیخ صدوق‏، اعتقادات الامامیه، ص ۹۸، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق؛ الطبقات الکبرى، ج ‏۱۰، ص ۲۲۵ – ۲۲۶؛ ابن أبی الحدید، عبدالحمید بن هبه الله، شرح نهج البلاغه، ج ‏۱۶، ص ۱۲ – ۱۳، قم، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق؛ اربلی، على بن عیسى‏، کشف الغمه  فی معرفه الأئمه، ج ‏۱، ص ۵۱۶، قم، رضى‏،  چاپ اوّل‏، ۱۴۲۱ق؛ ابن عساکر، على بن حسن‏، تاریخ مدینه دمشق، ج ‏۱۳، ص ۲۵۰، بیروت، دار الفکر، چاپ اوّل‏، ۱۴۱۵ق.
[۷]. الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ‏۲، ص ۱۳۵؛ الطبقات الکبرى، ج ‏۱۰، ص ۳۷۰٫
[۸].  تاریخ مدینه دمشق، ج ‏۷۰، ص ۱۷؛ ابو الفرج اصفهانی، على بن حسین، الأغانی، ج ‏۲۱، ص ۷۸، بیروت، دار احیاء تراث عربی، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
[۹]. الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ‏۲، ص ۱۳۵؛ أنساب الأشراف، ج ‏۲، ص ۱۹۴؛ تذکره الخواص، ص ۲۴۹؛  الطبقات الکبرى، ج ‏۱۰، ص ۳۷۰؛ صفار، محمد بن حسن،  بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد(ص)‏، ص ۳۳۵، قم، مکتبه آیه الله المرعشى النجفى‏، چاپ دوم‏، ۱۴۰۴ق.
[۱۰]. الطبقات الکبرى، ج ‏۱۰، ص ۴۷۹٫
[۱۱]. مسعودی، على بن حسین‏، إثبات الوصیه للإمام على بن أبی‌طالب‏، ص ۱۷۶، قم، انصاریان‏، چاپ سوم‏،  ۱۴۲۶ق؛ اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ‏۱، ص ۴۹۳؛ أنساب الأشراف، ج ‏۳، ص ۷۳٫
[۱۲]. الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ‏۲، ص ۱۷۶؛ الفصول المهمه، ج ‏۲، ص ۹۰۵ – ۹۰۶؛ کشف الغمه، ج ‏۲، ص ۶۸۴٫
[۱۳]. اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ‏۱، ص ۵۴۶؛ کشف الغمه، ج ‏۲، ص ۶۸۳٫
[۱۴]. صدوق، محمد بن على‏، عیون أخبار الرضا(ع)، ج ‏۱، ص ۱۶ – ۱۷، تهران، جهان، چاپ اول‏، ۱۳۷۸ق؛ دیار بکرى‏، حسین، تاریخ الخمیس فی أحوال أنفس النفیس‏، ج ‏۲، ص ۲۸۷، بیروت، دار الصادر، بی‌تا.
[۱۵]. نباطى بیاضی‏، علی، الصراط المستقیم إلى مستحقی التقدیم‏، ج ‏۲، ص ۱۹۰، نجف، المکتبه الحیدریه، چاپ اوّل‏، ۱۳۸۴ق.
[۱۶]. إثبات الوصیه للإمام على بن أبی‌طالب‏، ص ۲۱۲؛ اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ‏۲، ص ۸۶؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج ‏۲، ص ۱۴۷٫
[۱۷]. الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد،ج ‏۲، ص ۲۷۳٫
[۱۸]. إثبات الوصیه للإمام على بن أبی‌طالب‏، ص ۲۲۳؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج ‏۲، ص ۱۴۷٫
[۱۹]. کشف الغمه، ج ‏۲، ص ۸۸۴؛ الفصول المهمه، ج ‏۲، ص ۱۰۶۳؛ تذکره الخواص، ص ۳۲۲٫
[۲۰]. الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج ‏۲، ص ۳۱۳؛ کشف الغمه فی معرفه الأئمه، ج ‏۲، ص ۴۱۶؛ الدر النظیم، ص ۷۳۷٫
[۲۱]. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ‏۵۰، ص ۲۳۷، تهران، اسلامیه، چاپ دوم‏، ۱۳۶۳ش.
[۲۲]. طبرسی، احمد بن على،‏ الإحتجاج على أهل اللجاج‏، ج ‏۲، ص ۳۷۴، مشهد، مرتضى‏، چاپ اوّل‏، ۱۴۰۳ق؛ ذهبی، ابو عبدالله محمد بن احمد، تاریخ الإسلام، ج ‏۲۰، ص ۱۶۱، بیروت، دار الکتاب العربى، چاپ دوم‏، ۱۴۰۹ق؛  الدر النظیم، ص ۷۵۳٫

ادامه مطلب + منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *